การทบทวนงานวิจัยการขยายผลโครงการวิจัยด้านสุขภาพ

 

การทบทวนงานวิจัยการขยายผลงานด้านสุขภาพที่ทำในต่างประเทศรวมทั้งในประเทศไทย พบว่า มีกลยุทธ์ และกรอบแนวคิดที่คล้ายคลึงกัน คือ เริ่มจากการวิจัยขนาดเล็กเพื่อดูประสิทธิผล จากนั้นจึงหาแนวทางการขยายผลเพื่อให้เกิดประโยชน์ในวงกว้าง การขยายผลเป็นสิ่งที่ท้าทายทั้งนักวิจัย ผู้กำหนดนโยบายสุขภาพของประเทศ นักปฏิบัติงานในระดับพื้นที่ ชุมชน ตลอดจนองค์กรต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งทางตรงและทางอ้อม ในการช่วยกันแก้ปัญหาสุขภาพนั้นๆ นอกจากนี้แหล่งเงินทุน งบประมาณแผ่นดิน ยังเป็นปัจจัยสำคัญเท่าเทียมกับการให้ความสำคัญกับนโยบายสุขภาพในเรื่องนั้นๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน 

กรอบแนวคิดและกลยุทธ์ของการขยายผลงานด้านสุขภาพมีการพัฒนาและทดสอบ หลากหลายรูปแบบ ซึ่งการใช้กรอบแนวคิดและกลยุทธ์ของการขยายผลงานด้านสาธารณสุข ควรใช้กรอบแนวคิดและกลยุทธ์ที่เหมาะสมและขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละชุมชน ตัวอย่างเช่น ExpandNet พัฒนาโดยองค์การอนามัยโลก ในปี ค.ศ. 2007 ซึ่งมีการเชื่อมโยง 5 องค์ประกอบหลักเพื่อการขยายผลคือ 1) นวัตกรรมใหม่ในตัวชิ้นงาน 2) บุคลากรในการทำงานร่วมกัน 3) กลยุทธ์ที่ชัดเจนสำหรับการขยายผล (การขยายผลแนวดิ่ง (Vertical scale up)การขยายผลแนวราบ (Horizontal scale-up) และสามารถปรับใช้ได้ในสถานการณ์ต่างๆ ได้ (Functional scale-up)) 4) มีผู้ใช้นวัตกรรม และ 5) สิ่งแวดล้อมที่เอื้อให้เกิดการขยายผล สำหรับการขยายผลในแนวดิ่งต้องการสิ่งสำคัญคือนโยบาย กฎหมาย ข้อบังคับ แหล่งเงินทุน/งบประมาณแผ่นดิน และการเปลี่ยนแปลงระบบสาธารณสุขที่จะรองรับนวัตกรรมสุขภาพGuide for the fostering Change to Scale Up Effective Health Serviceพัฒนาโดย The Implementing Best Practices Consortium ในปี ค.ศ. 2007 ซึ่งมีองค์ประกอบ 5 ประการคือ 1) มีทีมงาน 2) สามารถกำหนดความจำเป็นในการเปลี่ยนแปลงได้ 3) มีการวางแผนสำหรับการขยายผล 4) มีหน่วยงานสนับสนุน และ 5) มีแนวทางที่ชัดเจนในการขยายผล ข้อแนะนำขององค์ประกอบดังกล่าวเน้นใช้ในการเปลี่ยนในระดับของจุดให้บริการทางสุขภาพ เช่น  ในศูนย์สุขภาพ ในคลินิก ผู้ให้บริการด้านสุขภาพ โดยเน้นที่ระบบการจัดการเป็นหลัก ในทำนองเดียวกันของการขยายผล นอกจากจะต้องมีแนวทางที่ชัดเจนแล้ว ยังต้องคำนึงถึงการขยายผลทั้งในแนวดิ่งและแนวราบควบคู่กันไป The Improvement Collaborative Approach, the Institute for Healthcare Improvement, USAพัฒนากลยุทธ์การขยายผลสำหรับประเทศกำลังพัฒนา โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทีมผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพในสาขาที่เกี่ยวข้อง เพื่อที่จะช่วยกันแก้ปัญหาระบบสาธารณสุข กลยุทธ์นี้ใช้สำหรับงานที่ไม่ซับซ้อน มีเวลาจำกัด เช่น ภายใน 1-2 ปี และมีการขยายองค์ความรู้ไปสู่ชุมชน ซึ่งจะต้องมีการใช้ทีมจำนวนมาก กลยุทธ์นี้เป็นการทำงานในรูปแบบการเรียนรู้จากสถานการณ์จริงจากทีมทำงานและปรับองค์ประกอบอื่นๆ เพื่อให้เกิดความสำเร็จ

การขยายผลการทำงานด้านสาธารณสุข ควรคำนึงถึงข้อจำกัดต่างๆ ได้แก่ นโยบาย วัฒนธรรมและความเชื่อของพื้นที่ที่จะรับการปฏิบัติหรือการดำเนินงานในรูปแบบที่ต่างไปจากเดิม ซึ่งเป็นความรับผิดชอบระหว่างผู้กำหนดนโยบาย ผู้ส่งต่อ และผู้รับนโยบาย งบประมาณ การวางแผนระบบค่าใช้จ่าย ระบบโครงสร้างและระบบการสนับสนุน รวมทั้งเครื่องมือที่ใช้ในงาน เช่น ยา ระบบที่เอื้อให้สามารถทำงานได้ ยานพาหนะ ระบบข้อมูลข่าวสารที่ใช้เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ช่วยในการจัดการงานในระดับต่างๆ ศักยภาพของเจ้าหน้าที่และการสนับสนุนให้มีการพัฒนาในสายงาน ระบบพี่เลี้ยง การสนับสนุนข้อมูลการทำงาน ข้อมูลวิชาการ ขวัญและกำลังใจในการทำงาน รวมถึงกฎ ระเบียบต่างๆ

ดังนั้น นโยบายที่ชัดเจน การวางแผน และกฎระเบียบที่สนับสนุนให้เกิดกระบวนการขยายผลเป็นสิ่งจำเป็นที่จะเป็นปัจจัยสนับสนุนให้เกิดการขยายผลงานด้านสาธารณสุขที่มีความยั่งยืน ซึ่งต้องมีการปรับกฎเกณฑ์ มาตรฐานของการทำงานในระดับเดียวกัน การกำหนดหน้าที่และบทบาทของเจ้าหน้าที่  การสร้างเครือข่ายและระบบการเฝ้าระวัง การติดตามและประเมินผล รวมทั้งมีแหล่งของข้อมูลที่สามารถใช้เป็นข้อแนะนำในการตัดสินใจเพื่อให้มีความต่อเนื่องในการทำงานในทุกระดับของระบบสาธารณสุข


อ่าน 409 ส่งต่อให้เพื่อน Pintting



หน้าแรก | เกี่ยวกับองค์กร | เอกสารเผยแพร่ | สื่อเผยแพร่ | ฐานข้อมูลสุขภาพชุมชน | sitemap